Sambwa, 30 augustus 1986

 

Pap!

Aangezien ik geen pap meer kan zeggen, moet ik het wel neerschrijven.

Het is zaterdag, ongeveer 15.30 uur, dat wil zeggen gedaan met werken voor deze week- althans officieel, want hier wordt altijd gewerkt. De eigenlijke werkuren zijn: voor de studenten die hier tijdens de vakantie werken, en dus ook voor mij aangezien ik de leiding heb over hen, van 06.00u tot 12.30 à 13.00u. Alleen de zaterdag tot 12.00u. Vanaf maandag heb ik alleen nog de 'ouvriers' onder mij (nu heb ik de 2 groepen, zo'n 30 man). Dan begint het werk pas om 06.30u. Oef! Weer een half uur langer slapen. Want opstaan vóór dag en dauw, om 05.15u, als het nog pikdonker is, is iets waaraan ik nog moet wennen. De werkuren van dopper lagen mij persoonlijk stukken beter.

Vandaag heb ik er de brui aan gegeven om 14.00u. Toen vond ik dat het genoeg was, er komen nog dagen. Dan volgt de dagelijkse schrobbeurt, van kop tot teen en van links naar rechts. Als je zo enkele uren in de stoffige bodem van de Shaba gewerkt hebt, dan zakt het zandmannetje in de grond van schaamte bij de eerste aanblik. Op dat moment ben ik niet meer van de zwarten te onderscheiden (behalve dat ik geen kroezelkop heb). Op mijn armen en aangezicht valt het echter weinig op. Le soleil d'Afrique heeft reeds voor een aardige zandkleur gezorgd. Wonder boven wonder ben ik maar een heel klein beetje verbrand, hoewel ik toch per dag zo'n 6 uur in de zon rondloop. Jammer genoeg kwam er vandaag geen enkele druppel water uit mijn kraan. Maar ik ben er toch in geslaagd uit de laagst gelegen kraan van de missie die ik kon vinden een half glas water te persen. Ik heb mij dus gewassen, van kop tot teen en van links naar rechts, in een half glas water. Dat zou zelfs de gierigste Nederlander doen verbleken. Hier leer je pas de luxe appreciëren die bij jullie voor doodnormaal doorgaat.

Aangezien er geen water is, wordt de motor aangelegd om elektriciteit te produceren die de pomp doet draaien die water uit de Kafubu in het reservoir perst (+/- 7.000 liter). Amai. Van die extra hoeveelheid elektriciteit maak ik gebruik om mijn oplaadbare batterijen wat bij te laden. Een kaars kan 's morgens en 's avonds bij het slapen gaan wel goed gebruikt worden, maar buiten heb je nog altijd een zaklamp nodig ('s avonds afleggen van de motor om 21.00u, s' morgens om alles in orde te brengen voor het werk). Spijtig genoeg zendt de wereldomroep maar uit tot 14.55u (behalve op zondag), zodat ik niet van die extra stroom kan profiteren om eens naar de radio te luisteren.

Zo... terug van weggeweest, toch nog een klein uurtje meoten werken. Weeral. Ik hoop dat het nu gedaan is. Ik ben zowat uitgeput. Mijn hart klopt 98 maal per minuut en ik gloei over heel mijn lichaam. Koorts dus. Maar geen reden tot paniek... ik heb voor het grootste deel mijn eigen geneesmiddelen. Pater Jef en het dispensaire (30 meter hier vandaan) zijn er ook nog. Maar wat ik nu nodig heb is rust. Af en toe zal ik wel genoodzaakt zijn de handen uit de mouwen te steken. Vanavond en morgen gans de dag is het hier feest. De vakantie wordt 'afgesloten in vreugde' door alle groepen studenten die hier tijdens de vakantie gewerkt hebben (samen zo'n 200 man). Als die allen samen in vreugde en jolijt in een paar uur tijd 7.000 liter water door de kraan sassen, dan is het voor ons al wat minder leuk dan voor hen. Stromend water, geleverd op de plaats van bestemming is toch zo plezant. Alleen, vooruitzien is een eigenschap die geen enkele zwarte hier bezit. Als ze iets hebben, moet het zo snel mogelijk op. Dat geldt voor hun loon (vandaag betaaldag) everzeer als voor het water. Daarom wordt het geld voor de studenten voor velen niet rechtstreeks aan hen uitbetaald, maar gestort op de rekening van de school waar ze naartoe gaan.

 

 

Maandag 1 september 1986

 

Sorry voor de onderbreking. M'n vrije tijd, de rest van zaterdag en zondag heb ik in bed doorgebracht (toch een tweetal uur in de namiddag). Morgen laat ik me controleren op malaria. Is het dat niet, dan is het griep. En dat is te verstaan. 's Morgens (om 6 uur) op de tractor aan 20 km/u is het om te bevriezen en enkele uren later is het om te bakken. Vandaag heb ik handschoenen en een extra bodywarmer aangedaan. Daarenboven was het niet zo warm vandaag. Toch nog altijd beter dan de 10 °C daar bij jullie (cfr. nieuws van de wereldomroep om 20.00u).

We zijn bezig de laatste hand te leggen aan de ontginning van een drietal hectare brousse - 2 maanden werk. Dit houdt in: bomen kappen, wortels uithalen, alles in stukken van 1 meter kappen, opladen en vervoeren naar de missie, de takkenbossen verbranden en de boel een beetje nivelleren. Verder wordt rond het nieuwe veld een weg aangelegd van een viertal meter breed. Vergeet niet dat alles met de bijl en de hak gebeurt, en met de blote handen. De mijne zien er trouwens lief uit. Overal brokken af en één blaar erbij. Maar alles geneest tamelijk vlot, dankzij de iso-betadine. De eerste dag kan het wel wat verzweren, maar een goede verzorging voorkomt veel problemen. M'n dissectiemateriaal uit de praktische lessen dierkundekomt hier nog goed van pas. Vandaag ben ik begonnen met de behandeling van mijn eerste patiënt. Een student van een jaar of 16, Tshiwadi. Hij heeft een maand geleden met een bijl in zijn voet gekapt (of laten kappen, ik weet het niet). Sindsdien loopt hij rond met een open wonde, waaruit voortdurend lymfesap vloeit. Dat kan ook niet anders als je op je blote voeten werkt ( z'n schoenen zijn compleet versleten) en je in het dispensaire per dag 3 kininepillen (tegen malaria) krijgt. Ik vermoed dat aspirine even werkzaam zou zijn, of even weinig... Maar dat zijn nu eenmaal de fameuse Zaïrese toestanden.

Die studenten werken nog tamelijk, waarschijnlijk omdat ik er bij blijf (en meehelp). De ouvriers (werklui) zitten een eind van ons af. Telkens ik ga kijken wat ze uitvoeren, zijn ze juist 5 minuutjes rust aan het nemen. Geen wonder dat ze met 10 man maar enkele m² gras afdoen per dag. Ze moeten de termietenhopen kuisen. Die termitières zijn me wat. Bij ons is een veld een veld, hier is een veld een slalomparcours. Zo'n termietenhoop is al gauw zo'n 10 meter in diameter, en 2 per hectare is zeker geen uitzondering. Plezant werken... eentonig rechtuit rechtaan is het zeker niet.

De molen werkt hier de dinsdag en de donderdag. De maandag en de woensdag staan ze al om 16.00u aan te schuiven. Anderhalve Zaïre per kilogram moeten ze betalen, maar dat is te ingewikkeld. Als de weegschaal 20 kg aangeeft, waarom moeten ze dan 30Z betalen? We zijn hen weer aan 't bedriegen zeker? Gelukkig is het soms pater Jef, de directeur, die aan de ingang staat. Hij schat de hoeveelheid en de prijs, en dat is meestal duurder dan wat wij vragen. Maar hij heeft veel gezag hier in de streek. En de mensen discussiëren niet. Bij ons gaat dat anders... discussie volop.

 

 

Dinsdag 2 september 1986

 

Het staat dus onomstotelijk vast: ik heb malaria. Ik heb het strijkplaatje met een druppeltje bloed na kleuring zelf gecontroleerd. En inderdaad, het krioelt van de Plasmodium falciparum. Fantastisch hé, elke dag trouw Nivaquine nemen en toch na 14 dagen al malaria hebben. Maar erg ziek voel ik mij niet, alleen wat buikpijn en een beetje moe. Nu een kuur van 5 dagen kinine. Ik ben al blij dat het dan waarschijnlijk geen amoebendysenterie zal zijn.

Morgen of overmorgen is mijn portret klaar. Gisteravond heb ik mijn identiteitskaart meegegeven aan een jonge man die 'beaux arts" gevolgd heeft. Roger (de andere vrijwilliger, ook wel genoemd kapaipi of pupe in 't West-Vlaams) heeft hem zijn pasfoto gegeven en na 2 dagen een schilderij gekregen van +/- 40 op 60 cm. De schilder en ik zijn onder dezelfde voorwaarden tot een overeenkomst gekomen, dat wil zeggen dat dat schilderij mij 552 BEF zal kosten. Is 't niet mooi, 't is leute. Ik ben benieuwd.

Laat ik besluiten dat we vandaag een nieuwe kok op proef aangenomen hebben, één die een paar jaar in een Grieks restaurant gewerkt heeft. Vanmiddag was het wel geen Grieks eten, maar toch beter klaargemaakt dan door de vorige.

Tot later

Paul

terug - volgende brief